Về mật mã học và tiếng Việt cải cách
Mật mã
1
ngôn ngữ
4
Suy ngẫm
1
White

An Việt Trung viết ngày 16/12/2017

Hôm nay tình cờ tôi nghiên cứu về mật mã học và đọc được bài này của anh Thái có tóm gọn lịch sử về ngành mật mã học. Đọc xong, tôi bất ngờ vì hoá ra tồn tại một loại mật mã mà an toàn tuyệt đối. Tôi chợt nghĩ ngay đến vấn đề cải cách tiếng Việt gần đây của PGS.TS Bùi Hiền mà dư luận phản đối kịch liệt và suy ngẫm về những lợi ích chúng ta có thể có từ việc cải cách này. Trước tiên tôi sẽ nói ngắn gọn về loại mật mã an toàn này, để hiểu rõ hơn, tôi khuyên bạn nên đọc bài viết tôi đã dẫn link ở trên.

Mã an toàn

Định nghĩa: Mã an toàn là mã mà kẻ tấn công không tính được bất kỳ thông tin nào của bản thông tin trước khi được mã hoá

Mã an toàn tuyệt đối sẽ không thể bị phá bằng tấn công chỉ biết bản mã, bất chấp kẻ tấn công có sức mạnh như thế nào

Câu hỏi đặt ra? có tồn tại mã an toàn tuyệt đối không. Câu trả lời là có
Ví dụ: Mã One-time Pad là một mã an toàn tuyệt đối và có một số ứng dụng trong đời sống hiện nay nhưng không nhiều.

Nhưng tại sao đã tìm ra được một loại mã an toàn tuyệt đối mà người ta vẫn thi nhau tìm ra các thuật toán mã hoá mới? Ta cần phải xem xét 1 giới hạn (hay khuyết điểm) chính của loại mã an toàn tuyệt đối.
Một tính chất của mã an toàn tuyệt đối được Claude Shannon chứng minh:
Một mã là an toàn tuyệt đối phải có |K| >= |M|. Nói cách khác chiều dài khóa phải lớn hơn hoặc bằng chiều dài bản rõ.
Tức mã K để mã hoá văn bản M phải có độ dài tối thiểu tương đương M. Trong thực tế, M có độ dài rất lớn.
Đây là lí do chính khiến nó trở nên vô dụng!

Thay đổi cách biểu diễn thông tin

Lí do chính mật mã an toàn tuyệt đối không được sử dụng rộng rãi vì chiều dài khoá K lớn. Nhưng ta để ý thấy độ lớn của K tỉ lệ thuận theo M, ở đây khoá K tổi thiếu chỉ cần dài bằng M là được
=> Nếu ta giảm được độ dài của M xuống mức nhỏ nhất có thể mà vẫn giữ được thông tin cần truyền tải, khi đó K đồng thời sẽ giảm theo và thuật toán của ta sẽ khả thi hơn trong thực tế.

Ta có nhiều cách để giảm độ lớn của M xuống bằng các kĩ thuật, thuật toán trên máy tính. Nhưng những cách này chủ yếu tập trung vào biểu diễn thông tin cho máy tính lưu trữ được ngắn gọn hơn. Tôi nghĩ còn một cách khác là thay đổi ngôn ngữ của chính chúng ta sử dụng để nó ngắn gọn, hiệu quả hơn.
Ví dụ: Trong tiếng Việt ta nói "Tôi thích ăn táo" cần đến 17 kí tự (tôi chưa tính đến dấu). Trong khi đó tiếng Anh, cùng một thông tin cần truyền tải đó nhưng chỉ cần 12 kí tự: "I like apple"
Vậy nếu ngôn ngữ Tiếng việt được biểu diễn ngắn gọn hơn, ta sẽ có được lợi ích là sử dụng được các công cụ mã hoá mạnh để mã hoá thông tin. Còn lợi ích của việc mã hoá xin mời bạn đọc tự tìm hiểu qua bài viết được dẫn ở trên.

Tiếng việt cải cách tốt ở điểm nào?

Tiếng việt cải cách theo PGS.TS Bùi Hiền nghiên cứu có thể giảm được 8% độ dài của 1 văn bản tiếng việt viết theo cách hiện tại. 8% là một con số không hề nhỏ so với lượng thông tin hằng ngày được truyền đi khắp mạng internet. Vậy nếu sử dụng tiếng việt cải cách, ta có khả năng được bảo mật thông tin cao hơn, trao đổi thông tin nhanh hơn rất nhiều lần so với hiện tại. Tiếng Việt cải cách còn đang được nghiên cứu và cải tiến nên triển vọng sẽ còn giảm được nhiều hơn con số 8%.

Có người sẽ hỏi, vậy dùng luôn tiếng Anh đi cho nhanh, cải cách xong lại phải học lại khác gì đâu? Tôi sẽ đưa ra sự khác biệt giữa tiếng Anh và tiếng việt cải cách khi được sử dụng để thay đổi tiếng Việt hiện tại:

  1. Chưa có nghiên cứu nào nói trong 1 văn bản chứa cùng một thông tin, tiếng Anh viết ngắn gọn hơn tiếng Việt
  2. Tiếng việt cải cách như họ hàng của tiếng việt hiện tại, bạn không cần phải mất công sức học lại nhiều vì nó chỉ thay đổi cách biểu diễn chữ chứ không thay đổi từ, và đặc biệt sự thay đổi đó có quy luật. Chỉ là ta chưa quen thôi. Có người ví dụ: từ "trục trặc" chuyển sang cách mới sẽ tục tĩu là "cụk cặk" nhưng thực ra người đó chưa đọc theo quy luật trong cách viết mới là chữ "c" sẽ phát âm như "ch-tr".

Kết luận

Bài viết hoàn toàn chỉ là suy nghĩ chủ quan bất chợt của tôi. Tôi mong mọi người hãy cùng nhau thảo luận để chỉ ra điểm tốt và chưa tốt về vấn đề này. Đây là một góc nhìn khác theo hướng tích cực về việc cải cách ngôn ngữ mà tôi có thể thấy được. Tuy nhiên về cá nhân, tôi vẫn thích nhìn chữ Tiếng Việt hiện tại hơn :)

Bình luận


White
{{ comment.user.name }}
Bỏ hay Hay
{{comment.like_count}}
Male avatar
{{ comment_error }}
Hủy
   

Hiển thị thử

Chỉnh sửa

White

An Việt Trung

3 bài viết.
9 người follow
Kipalog
{{userFollowed ? 'Following' : 'Follow'}}
Cùng một tác giả
White
1 0
Function Pointer trong C++ Có 2 loại function pointer: Pointer to ordinary C functions và static member functions (C++) Pointer to nonstatic me...
An Việt Trung viết 2 năm trước
1 0
{{like_count}}

kipalog

{{ comment_count }}

bình luận

{{liked ? "Đã kipalog" : "Kipalog"}}


White
{{userFollowed ? 'Following' : 'Follow'}}
3 bài viết.
9 người follow

 Đầu mục bài viết

Vẫn còn nữa! x

Kipalog vẫn còn rất nhiều bài viết hay và chủ đề thú vị chờ bạn khám phá!