Từ thợ đến thầy - Hãy biết rộng
Software Engineering
36
White

Ngoc Dao viết ngày 12/04/2016

[SVVN số 29/2008] Theo GS làm thế nào để đào tạo được những sinh viên - là lực lượng lao động có thể đáp ứng được thực tế rất bất trắc, rất dễ thay đổi, chẳng hạn như thay đổi về ngành nghề hiện nay?

[Hoàng Tụy] Rõ ràng trong thế giới bây giờ càng ngày càng phải chuyên sâu, mỗi người cần phải chuyên sâu vào nghề của anh thì anh mới có thể cạnh tranh được với những người khác, nhưng đồng thời lại có một xu hướng ngược lại anh phải có văn hóa phổ quát, chúng ta nói là văn hóa chung cũng được. Cho nên bây giờ tôi thấy Tổng thống Pháp Sarkozy nói một câu rất sâu sắc: Thế giới càng nhiều tri thức thì càng đòi hỏi phải có càng nhiều văn hóa phổ quát, văn hóa phổ quát càng tốt thì càng dễ thành công trong từng lĩnh vực chuyên môn. Bởi vì muốn làm tốt bất cứ một nghề gì cũng phải có hiểu biết về ngành lân cận, nhiều khi là cả những ngành rất xa nữa. Thứ hai là trong thời đại bây giờ, ngành nghề thay đổi rất nhanh, có nghề ngày hôm nay có đấy, ngày mai đã mất. Có nghề hôm nay chưa có ngày mai lại xuất hiện. Nếu chọn một nghề nào đó mà sau đó nó mất đi, nếu không có một văn hóa phổ quát thì không thể chuyển nghề được dễ dàng, không thể thích nghi với sự thay đổi rất nhanh chóng ngày nay. Cho nên hai cái đấy nhìn có vẻ mâu thuẫn, nhưng thực chất thì nó không mâu thuẫn. Thực chất nếu anh giải quyết tốt thì cái nọ sẽ bổ sung cho cái kia. Chính vì quan niệm như vậy cho nên cách đào tạo của ta hiện nay có nhiều điều không thích hợp.

Về mặt nghề nghiệp, kiến thức và kinh nghiệm là tài sản quan trọng nhất. Nhưng rất tiếc, chúng là tài sản càng để lâu càng mất giá. Kiến thức trở nên lỗi thời khi các kĩ thuật, ngôn ngữ, môi trường mới ra đời. Động lực của thị trường thay đổi hàng ngày có thể biến kinh nghiệm của bạn thành vô dụng hoặc không còn thích hợp. Với tốc độ phát triển của web hiện nay, điều này có thể xảy đến khá nhanh.

Khi giá trị của kiến thức của bạn giảm, giá trị của bạn trong mắt công ty hoặc khách hàng cũng giảm. Chúng ta muốn ngăn điều này xảy ra.

Portfolio kiến thức

Chúng ta coi mọi thứ lập trình viên biết về máy tính, miên vấn đề họ giải quyết (ví dụ: kiến thức kế toán khi viết chương trình quản lí), và tất cả kinh nghiệm là portfolio kiến thức. Quản lí portfolio kiến thức rất giống quản lí portfolio tài chính:

  1. Nhà đầu tư nghiêm túc thì đầu tư thường xuyên - như là thói quen.
  2. Sự đa dạng hoá là chìa khoá đến thành công dài hạn.
  3. Nhà đầu tư thông minh biết cân đối đầu tư an toàn và đầu tư mạo hiểm.
  4. Nhà đầu tư cố gắng mua rẻ và bán đắt nhằm thu lợi nhiều nhất.
  5. Nên định kì xem xét và cân đối lại portfolio.

Để thành công trong nghề nghiệp, bạn phải quản lí portfolio kiến thức của mình theo chỉ dẫn trên.

Xây dựng portfolio

Nhất niên chi kế tại ư thụ cốc, thập niên chi kế tại ư thụ mộc, bách niên chi kế tại ư thụ nhân (vì lợi ích một năm trồng lúa, vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người) - Quản Trọng

Đầu tư vào kiến thức cho lãi suất cao nhất - Benjamin Franklin

  • Đầu tư thường xuyên. Giống như đầu tư tài chính, bạn phải đầu tư thường xuyên cho kiến thức. Ngay cả nếu là lượng đầu tư nhỏ, thói quen đầu tư bản thân nó cũng quan trọng như thành quả đầu tư. Vài mục tiêu cần đạt được sẽ được liệt kê trong phần tiếp theo.
  • Đa dạng hoá. Càng biết nhiều thứ, càng có giá. Tối thiểu, cần biết ngóc ngách của công nghệ bạn đang dùng. Nhưng đừng dừng lại ở đấy. Bộ mặt của công nghệ máy tính thay đổi cực nhanh. Công nghệ đang hot hôm nay có thể trở nên vô dụng (hoặc khách hàng không cần nữa) ngày mai. Càng thành thạo nhiều công nghệ bao nhiêu, càng dễ điều chỉnh để thích ứng với thay đổi bấy nhiêu.
  • Quản lí rủi ro. Bất kì công nghệ nào cũng có rủi ro, từ rủi ro cao tiềm năng mang lại thành quả cao đến rủi ro thấp thành quả mang lại thấp. Không hay nếu đầu tư toàn bộ vào chứng khoán có rủi ro cao có thể đột nhiên trắng tay, cũng như đầu tư tất cả một cách an toàn mà bỏ lỡ cơ hội. Đừng đặt tất cả vào một cửa.
  • Mua rẻ, bán đắt. Học công nghệ sắp nổi trước khi nó phổ biến cũng khó như tìm ra cổ phiếu bị đánh giá thấp, nhưng lợi thu được rất cao. Học Java khi nó vừa ra có thể rủi ro, nhưng người học trước giờ đang là chuyên gia đỉnh cao ở lãnh vực này đã thu lợi rất lớn.
  • Xem xét và cân đối lại. IT là ngành rất năng động. Công nghệ bạn vừa đầu tư tháng trước rất hot nay có thể nguội lạnh như đá. Cũng có thể bạn cần đánh bóng lại kiến thức về loại cơ sở dữ liệu đã lâu không dùng. Cũng có thể bạn nên mạnh dạn xin vào vị trí người ta đang tuyển nếu đã thử ngôn ngữ R nào đó...

Mục tiêu cần đạt

Đã có vài chỉ dẫn về WHAT và WHEN thêm vào porfolio, HOW thì sao? Đây là vài gợi ý:

  • Học ít nhất một ngôn ngữ mới hàng năm. Ngôn ngữ khác nhau giải quyết cùng một vấn đề theo nhiều cách khác nhau. Bằng cách học vài hướng tiếp cận khác nhau, bạn có thể mở mang đầu óc và tránh mắc kẹt vào lối mòn nào đó (chẳng hạn Java, PHP hoặc .NET). Thêm vào đó, học nhiều ngôn ngữ bây giờ cực dễ vì có quá nhiều phần mềm tiện dụng miễn phí.
  • Mỗi quí đọc một quyển sách kĩ thuật. Hiệu sách đầy sách kĩ thuật về những chủ đề liên quan đến project bạn đang làm. Một khi tập được thói quen, hãy đọc một quyển mỗi tháng. Sau khi đã rành những kĩ thuật bạn đang dùng, hãy mở rộng ra mà học thứ không liên quan đến project.
  • Cũng nên đọc sách không phải kĩ thuật. Quan trọng là nhớ rằng máy tính là để con người sử dụng - khách hàng bạn đang cố thoả mã nhu cầu. Đừng quên yếu tố nhân bản.
  • Đăng kí học thêm. Xem gần nhà có lớp học thêm gì không, tiếng Anh tiếng Nhật chẳng hạn.
  • Tham gia câu lạc bộ, diễn đàn, blog cộng đồng v.v. Đừng thụ động (chỉ đọc bài này mà không viết bình luận chẳng hạn). Tách mình ra khỏi cộng đồng là cách nhanh nhất để kết thúc sự nghiệp; hãy xem xem người không cùng công ty của bạn đang làm gì.
  • Thực hành, thử nghiệm. Nếu ở công ty dùng Windows, thì về nhà hãy dùng Linux. Nếu quen dùng IDE, thì hãy tập dùng command line.
  • Cập nhật thông tin. Đặt mua báo tháng. Hãy chọn báo nào nói về kĩ thuật khác với cái project bạn đang dùng.

Quan trọng là phải đầu tư liên tục. Một khi đã cảm thấy thoải mái với ngôn ngữ hoặc kĩ thuật mới nào đó, thì hãy thừa thắng xông lên. Hãy học thêm cái nữa.

Việc bạn có dùng cái học được vào project hoặc ngay cả ghi vào CV hay không không quan trọng. Quan trọng là quá trình học giúp mở rộng cái HOW: biết thêm nhiều cách mới để thực hiện công việc. Muốn giống tốt thì phải giao phối chéo (hmm, gái Việt phối với đám Đài Loan, Hàn Quốc ế vợ thì...); hãy thử áp dụng bài học được vào project đang làm. Ngay cả khi cuối cùng quyết định không dùng, nhưng việc thử này sẽ mang lại nhiều ý tưởng. Ví dụ sau khi quen với lập trình hướng đối tượng, cách bạn viết C chắc cũng khác đi.

Giả sử bạn đọc ngấu nghiến sách suốt ngày, và trở thành trùm trong công ty, bỗng có người hỏi bạn vấn đề gì đó. Tự nhiên bạn thấy mình chẳng trả lời được. Đừng chịu bó tay dễ dàng thế. Hãy cố tự mình trả lời xem. Không được thì hãy hỏi trùm ở nơi khác (ở trang web này chẳng hạn). Hãy search, hãy ra hiệu sách.

Nếu không tự mình trả lời được, hãy hỏi người khác. Đừng bỏ mặc vấn đề. Trao đổi với người khác sẽ giúp xây dựng mối quan hệ cá nhân, và sẽ có lúc bạn bất ngời giải đáp được thắc mắc giúp người khác. Nhờ đó làm dầy thêm portfolio của mình...

Khi rảnh cần giết thời gian, ví dụ chờ khám bệnh, hãy sách báo ra đọc. Nhớ là phải mang sách báo này sẵn trong túi, chứ lúc đấy mà mượn ông ngồi cạnh chắc chỉ xem được tin chó cán xe.

Nguồn: From Journeyman to Master

Bình luận


White
{{ comment.user.name }}
Bỏ hay Hay
{{comment.like_count}}
Male avatar
{{ comment_error }}
Hủy
   

Hiển thị thử

Chỉnh sửa

White

Ngoc Dao

102 bài viết.
283 người follow
Kipalog
{{userFollowed ? 'Following' : 'Follow'}}
Cùng một tác giả
White
62 8
Làm thế nào để nâng cấp trang web mà không làm gián đoạn dịch vụ? Đây là câu hỏi phỏng vấn các công ty lớn thường hỏi khi bạn xin vào vị trí làm lậ...
Ngoc Dao viết hơn 2 năm trước
62 8
White
40 1
Bài viết này giải thích sự khác khác nhau giữa hai ngành khoa học máy tính (computer science) và kĩ thuật phần mềm (software engineering), hi vọng ...
Ngoc Dao viết hơn 2 năm trước
40 1
White
34 1
Nếu là team leader, giám đốc công ty hay tướng chỉ huy quân đội, vấn đề cơ bản bạn gặp phải là “hướng mọi người đi theo con đường bạn chỉ ra”. Thử...
Ngoc Dao viết hơn 2 năm trước
34 1
Bài viết liên quan
White
1 1
Lập trình đôi (pair programming) là hình thức lập trình trong đó 2 người cùng hợp tác làm việc trên cùng màn hình (có thể khác bàn phím v.v.). Bài ...
Ngoc Dao viết hơn 2 năm trước
1 1
White
7 1
Trong quyển sách Beyond Java, xuất bản vài năm trước có đoạn:Java has characteristics that many of us take for granted. You can find good Java deve...
Ngoc Dao viết hơn 2 năm trước
7 1
White
5 0
Lập trình viên quá cố người Mỹ Phil Karlton có câu nổi tiếng: There are only two hard things in Computer Science: cache invalidation and naming th...
Ngoc Dao viết hơn 2 năm trước
5 0
{{like_count}}

kipalog

{{ comment_count }}

bình luận

{{liked ? "Đã kipalog" : "Kipalog"}}


White
{{userFollowed ? 'Following' : 'Follow'}}
102 bài viết.
283 người follow

 Đầu mục bài viết

Vẫn còn nữa! x

Kipalog vẫn còn rất nhiều bài viết hay và chủ đề thú vị chờ bạn khám phá!