[Tâm sự] 2 chữ "start up" và 2 lần nghe chửi
Chuyện nghề
4
startup
5
White

Loc Nguyen viết ngày 28/10/2017

alt text

Nhân 1 ngày Chủ nhật rảnh rỗi có hứng viết tự truyện, mình mở lap và gõ vài dòng

Lần 1:

Khi đó tôi 24, mới nghỉ việc ở công ty, với tâm nghệ sỹ thích bay bổng, tôi muốn làm gì đó kiểu tự lực kháng sinh mà không phụ thuộc vào công ty nào. Kinh nghiệm đi làm 2 năm so với con nhà người ta thì cũng chẳng là cái đinh ốc vít gì. Nhìn lại cái CV nó cũng là mớ bòng bong, bằng đại học cấp là chuyên ngành khoa học dịch vụ chẳng liên quan tới code, năm đầu đi làm thì cho công ty hosting code vài thứ bậy bạ, năm thứ 2 thì đi làm công ty out source bít tí ty về các framework và mô hình MVC huyền thoại.

Tôi nghỉ việc mà cũng chẳng biết chính xác phải làm gì sau đó, không kế hoạch tiếp theo, chỉ mơ hồ với cái mong muốn làm việc ở nhà và tự chủ thời gian (dạng work from home jobs).

Thời điểm ấy Có 1 người anh giới thiệu bạn ảnh - giám đốc 1 công ty nhỏ có ý định làm startup, mời tôi tham gia với số lương 3tr/tháng (lương cty cũ là 5.5tr/tháng) và sẽ nhận được 20% cổ phần. Tôi mừng vì chính xác là có việc để làm, và có thu nhập ngoài ra chẳng nghĩ ngợi gì. Tôi đã đồng ý.

Sau 1 tháng tìm tòi tìm hiểu công nghệ framework các kiểu, tôi chọn Laravel & ReactJS cho dự án này. Tới khi lấy yêu cầu để xây dựng bộ khung chức năng thì xung đột mới xảy ra. Tôi yêu cầu anh A trình bày rõ ý tưởng để tôi phân tích chức năng. Anh ấy trình bày 1 cách rất vắn gọn về ý tưởng sản phẩm, sau đó thì vẽ lên cả 1 kế hoạch kiếm tiền từ người dùng. Tôi lớ ngớ nghe theo chỉ đạo mà chẳng biết chính xác tôi phải làm gì.

Về nhà, căng não để phân tích các chức năng, bên cạnh đó cũng suy nghĩ về sản phẩm mà tôi sẽ tạo ra. Câu hỏi lớn nhất mà tôi đặt ra cho chính bản thân mình "Tại sao người ta phải dùng sản phẩm của mình?". Đứng ở khía cạnh của người dùng (end-user) nếu là tôi thì tôi cũng sẽ chẳng dùng nó để làm gì. Nghe thì có vẻ hay nhưng ứng dụng thực tế thì mắc mớ gì phải xài cái đó - tôi tự nhủ. Đem ý kiến cá nhân trình bày với anh giám đốc, ảnh bác ngay, trả lời những câu hỏi của tôi với 1 cụm từ "Em không cần biết, chuyện đó của anh". Không hài lòng, về nhà search Google xem ý tưởng này có bao nhiêu người thực hiện hay chưa - kiểu tìm hiểu thị trường. Kết quả cho ra có tới 3 công ty đã làm về ý tưởng tương tự, tôi đánh giá dựa trên bài viết cuối cùng trên các trang đó, rồi kiếm rank trên https://www.alexa.com/siteinfo của nó thế nào và rút ra kết luận là ý tưởng đó không thể đạt được cái viễn cảnh có doanh thu (lúc nào dự án chỉ có 3 người).

Tôi quay lại và bàn bạc với anh giám đốc, lần này tôi đưa ra tất cả các dẫn chứng mà tôi tìm hiểu, đề nghị những cách thức khác và yêu cầu cần có 1 bảng kế hoạch. Anh giám đốc chẳng màng để suy nghĩ và giải pháp tôi đề ra, phán cho câu xanh rờn "Em suy nghĩ phức tạp quá, đơn giản là làm như anh nói đi, em không cần lo mấy chuyện đó". Tôi nhận ra mình chỉ là thằng coder quèn trong mắt ảnh nên xin rút và không nhận thù lao 1 tháng vừa qua. Ảnh điên lên và chửi tôi xối xả, nào là:

  • "Phức tạp hóa vấn đề",
  • "Thứ như em chẳng bao giờ làm được việc lớn gì cả",
  • "Không có dũng cảm làm điều mình nghĩ",
  • "Anh đây kinh nghiệm nhiều mà em đòi dạy lại anh cơ à, em là đinh gì"
  • "Kiến thức đời em còn non lắm, sẽ mãi đi làm công cho người ta"
  • "Chẳng có tí gì tài năng"

Ức lắm nhưng tôi im lặng, tính cách tôi hiền lành, ai chửi gì nghe nấy và ghi nhớ thôi. Sau bữa đó về nhà và cũng tự xem lại bản thân mình. Tôi vẫn tin quan điểm của mình là đúng.

Để xây dựng 1 sản phẩm dịch vụ, mọi thứ không chỉ đơn thuần là 1 cái web với 1 mớ chức năng, mà cần phải có 1 đội ngũ vận hành nó nữa. Với 3 con người cùng là dân kỹ thuật, 1 người làm giám đốc, 1 người làm cố vấn và tôi coder thì ai sẽ là người xây dựng nội dung cho trang web đó, nên đòi hỏi 1 bảng kế hoạch rõ ràng. Sản phẩm mình làm ra phải mang lại lợi ích cho người dùng thì người ta mới tìm tới mình, chứ đâu khơi khơi chỉ chạy Ads FB Google là người ta sử dụng ào ào dịch vụ của mình đâu. Click vào coi chơi 1 lần chứ chẳng bao giờ quay lại lần thứ 2 thì làm sao có được 1 cộng đồng khách hàng để khai thác. Đã có nhiều công ty đi trước và họ thất bại thì phải tìm hiểu sao người ta thất bại, và cũng biết được phần nào ý tưởng này không phù hợp với đại đa số người dùng. Tôi tin và chứng kiến cá nhân của mình.

Ở giữa 2 lần

Sau lần chửi thứ 1, tôi quyết định tự thân vận động bằng công việc freelancer, viết được 1 hệ thống quản lý bán hàng cho shop quần áo, 1 trang bán hàng đồ trang trí trong nhà, 1 hệ thống quản lý kho hàng cho công ty chuyên bán sỉ ở chợ lớn (vẫn còn tiếp tục đến bây giờ). Quá trình làm freelance điều tôi tự hào nhất đó chính là sự tự tin khi giao tiếp với khách hàng. Chẳng còn là những tiếng "dạ / thưa / ok em sẽ làm" mà là những câu hỏi đặt vấn đề ngược lại. Nếu như tôi thấy chức năng không tác dụng gì thì sẵn sàng bác bỏ và không làm (thấy mình oai vờ lờ ra). Kỹ năng đó chính là phân tích doanh nghiệp (BA - Business Analytic), chỉ cần nói ra mong muốn là tôi vẽ ra được mớ chức năng tương ứng, bên cạnh đó đặt ngược lại vấn đề là làm như vậy sẽ được gì, chú trọng những yêu cầu sâu xa nhất mà khách hàng chẳng biết họ thực sự cần nó.

Lần 2

Một người anh quen qua khách hàng freelance, CTO 1 công ty start up nhỏ mời tôi tham gia dự án bên ảnh, mức lương 5tr/tháng & 4% cổ phần dự án. Lần này thì tôi có tìm hiểu về cách mà người ta tính cổ phần như thế nào, thấy con số đó hợp lý so với thực tế khi chi phí cho dự án trải đều lên từng giai đoạn, back ground anh CTO này khá tốt nên tôi tin tưởng 100% mà chẳng nghĩ ngợi gì.

Dự án tôi xây dựng cho đối tượng là việt kiều ở nước ngoài, dự án có 2 công ty tham gia, công ty của anh CTO và một công ty khác chuyên về quản cáo, và tôi tham gia với tư cách độc lập. Nghe thì có vẻ tầm cỡ đó.

Bạn CEO công ty quảng cáo nghe đồn thường xuyên đi nước ngoài nên tôi chỉ gặp 1 lần trong suốt 6 tháng làm dự án đó. Mọi ý tưởng là tôi nhận từ anh CTO và làm. Do quá tin tưởng nên tôi không màng đến việc tìm hiểu thị trường cũng như yêu cầu bảng kế hoạch. Bảng hợp đồng thì cũng có đòi nhưng tận tới lúc tôi quyết định out thì mới đưa. Cũng may là hàng tháng tôi có lương :)

Sản phẩm lần này đi theo 1 format định sẵn, format này thành công ở VN do anh CTO xây dựng nên tôi ỉ y và cứ làm theo format có sẵn mà không thắc mắc gì. Sau 3 tháng thì yêu cầu càng nhiều và tôi nhận ra là có cái gì đó sai sai. Tôi có chút hoang mang và yêu cầu đưa hợp đồng cổ phần cho tôi ký trong thời gian sớm nhất. Có hợp đồng, tôi nhờ thằng bạn làm bên tài chính xem qua, nó chuyên về mấy cái vụ gọi vốn đầu tư nên rành mấy vụ này. Kết quả là hợp đồng không đủ rõ ràng nên yêu cầu phải viết lại. Bên kia đồng ý vào bảo rằng bạn CEO công ty quảng cáo sẽ đưa hợp đồng cho tôi - vì bên đó là chủ dự án.

Đến tháng thứ 6 thì sản phầm lòi ra thêm cái web so với thỏa thuận ban đầu là cái app cho mobile & API, tôi cũng đã thực hiện, nhưng bên bạn CEO vẫn không thấy đả động gì tới cái hợp đồng. Tôi bắt đầu không làm việc và dành thời gian chơi cái trò ngâm cứu thị trường, tôi thắc mắc rằng liệu người dùng ở Mỹ quốc có đón nhận sản phẩm của mình hay không, trong khi ở bên đó có biết bao nhiêu sản phẩm chất lượng khác. Tôi dùng thử các dịch vụ tương tự có sẵn. Tôi nhận thấy họ làm sản phẩm rất tốt, quả thực với năng lực của tôi hiện tại & team dự án (5 người) thì khó lòng xây dựng được sản phẩm tốt như vậy. Mình làm dịch vụ ăn theo mà bản thân sản phẩm mình không tốt thì làm sao mà thu hút được người dùng. Với lại tâm lý người dùng ở nước ngoài nó khác, làm sao mà tôi đánh giá được việc đó. Tôi đặt lại câu hỏi cho anh CTO, câu trả lời chỉ mang tính trấn an mà không giải đáp. Bạn CEO gửi hợp đồng, nhưng đó chỉ là bản sao của cái trước, không có chỉnh sửa gì ngoài cái tên công ty, quá thất vọng.

Bế tắc tôi xin out. Bạn CEO công ty quảng cáo mong gặp để giải quyết, tôi đồng ý. Buổi hẹn cà phê ấy có đầy đủ cả 3 bên, tôi phải chờ bạn CEO tới gần 1h đồng hồ với lý do là "Không biết tôi tới hay chưa nên đi lòng vòng". 1 Buổi họp dài 2 tiếng, 1 tiếng 30 phút đầu là anh CTO trình bày sản phẩm đã làm cho bạn CEO chủ quản dự án. Nhìn anh CTO và bạn CEO nói chuyện với nhau phần nào mình hiểu được tính cách bạn này. Sau khi 2 bên nói chuyện xong thì quay qua bàn chuyện của tôi, tôi muốn bán lại 4% cổ phần dự án và rút khỏi dự án. Bạn CEO đổi thái độ và bắt đầu làm mưa nước bọt:

  • "Bạn xúc phạm tôi quá, tôi mời cho bạn 4% dự án mà bạn đối xử với tôi bằng cách phản bội này"
  • "Bạn thật vô liêm xỉ, chẳng có tư cách gì nói chuyện với tôi."ù
  • "Bạn chỉ là thằng bất tài được tôi chiêu mộ vào dự án là may rồi, ngoài kia có biết bao nhiêu người tài năng khác mong được làm việc chung với tôi"
  • "Mày chỉ là 1 thằng thất bại, không có tâm có tầm như tao"
  • "Mày muốn gì?"

Sau 1 tràng đó, tôi biết rằng mình đã ngu cmnr. Có nói 1 từ thôi cũng là dư thừa nên im lặng nghe chửi. Chẳng cần phải gân cổ lên cãi với loại người này. Dự án chưa có gì, tôi là người đứng chính xây dựng phần cốt lõi của sản phẩm mà chẳng coi mình là thá gì thì mai mốt thì sao. Tạ ơn Chúa đã cho con không dính qua sâu vào vụ này, bài học 6 tháng đủ dài để nhận ra.

Hiện tại thì đã đi làm lại và ổn định công việc với mức lương 2 số dưới 20 (hố hố), làm cho công ty Product, phù hợp với cách tư duy vấn đề của tôi. Chia sẻ câu chuyện của mình để các bạn khác có cái nhìn khách quan hơn. Đừng đánh giá 2 chữ "Start up" là quy chuẩn thành công, thành công của mỗi người mỗi khác, đừng vì cái danh mà đâm đầu vào.

Những câu động viên kiểu "Phải máu lửa", "Làm việc có tâm có tầm", "Sống hết mình với đam mê", "Bạn sẽ thành công", ... thực ra chỉnh là những câu nói sáo rỗng nếu đặt vô từng trường hợp thực tế. Nếu suy nghĩ 1 cách sâu xa thì phải là "Tôi tin vào chứng kiến của mình và sẽ trung thành với nó cho đến khi nhận ra một điều gì đó cho bước tiến tiếp theo".

Sài Gòn 15.10.2017

Bình luận


White
{{ comment.user.name }}
Bỏ hay Hay
{{comment.like_count}}
Male avatar
{{ comment_error }}
Hủy
   

Hiển thị thử

Chỉnh sửa

White

Loc Nguyen

2 bài viết.
33 người follow
Kipalog
{{userFollowed ? 'Following' : 'Follow'}}
Cùng một tác giả
White
11 2
Ở thời điểm hiện tại với sự bùng nổ của internet, phong trào startup đang thịnh hành. Nhiều người có ý tưởng và muốn xây dựng những dự án mang lại ...
Loc Nguyen viết 6 tháng trước
11 2
Bài viết liên quan
White
28 4
Dưới đây là bộ Infographic từ tác giả Anna Vital. Hy vọng rằng thông qua bộ ảnh này, các bạn sẽ có thêm động lực trên con đường học tập và làm việc...
Juno_okyo viết 2 năm trước
28 4
White
8 0
Trong thời đại này, hầu hết tất cả các bạn trẻ dù đang đi học hay đã ra trường đều nuôi trong mình tham vọng khởi nghiệp. Tôi không có trong tay m...
Hoàng Nguyễn viết hơn 2 năm trước
8 0
{{like_count}}

kipalog

{{ comment_count }}

bình luận

{{liked ? "Đã kipalog" : "Kipalog"}}


White
{{userFollowed ? 'Following' : 'Follow'}}
2 bài viết.
33 người follow

 Đầu mục bài viết

Vẫn còn nữa! x

Kipalog vẫn còn rất nhiều bài viết hay và chủ đề thú vị chờ bạn khám phá!