Nhật ký đi làm tại Tokyo: 1) Đào tạo cho người không biết gì về IT (新人研修)

Chào mọi người,

Mình là một người tay ngang về công nghệ nhưng lại có may mắn được làm trong một công ty System Integrator tại Nhật, nên mình muốn viết bài để chia sẻ cho mọi người góc nhìn của một người trong phân khúc SI, cũng như để lưu lại nhật ký sự nghiệp. Nếu có gì sai sót mong mọi người góp ý chứ đừng ném đá (m__m)

System Integrator là gì?

Công ty mình đang làm là SI, công ty sẽ trực tiếp ký hợp đồng với khách hàng (ngân hàng, y dược, v.v.) để xây dựng và duy trì hệ thống cho họ. Sau đó công ty sẽ ký tiếp hợp đồng với các công ty nhỏ hơn để các công ty này phái cử người đến thực hiện công việc.

Để hiểu rõ hơn về SI, chúng ta hãy xem qua về quá trình phát triển sản phẩm (Software Life Cycle Process) :

  • Lập kế hoạch (Planning)
  • Định nghĩa yêu cầu (Requirement Definition)
  • Xây dựng hệ thống (System Development)
  • Đưa hệ thống vào vận hành (Software Implementation)
  • Bảo trì (Maintanance)

Trong quá trình trên thì SI sẽ chịu trách nhiệm cho tất cả các khâu trừ Xây dựng hệ thống (vì sẽ đưa cho các công ty nhỏ hơn). Để làm được điều này thì nhân viên của SI phải có kỹ năng tốt về giao tiếp và kiến thức nghiệp vụ, vì họ sẽ làm việc trực tiếp với khách hàng trong một nghiệp vụ nhất định. Ví dụ, để xây dựng Hệ thống cho ngân hàng thì SI phải hiểu rõ kiến thức về tài chính, các luật định liên quan đến tài chính.

Tuyển dụng

Thông thường SI không yêu cầu sinh viên có kiến thức IT. Như đã đề cập ở trên, hầu hết các SI sẽ đưa giao khoán việc coding cho các công ty nhỏ hơn. Công việc chủ yếu tại SI là trao đổi với khách hàng, vì vậy họ cần những người có khả năng giao tiếp tốt.

Thêm nữa, công ty Nhật có truyền thống đào tạo nhân viên từ đầu. Chính vì vậy, chuyện rất nhiều nhân viên mới tại một công ty SI của Nhật không hề có kiến thức về IT là chuyện không hiếm.

Đào tạo cho Nhân viên mới

Tại công ty của mình thì quá trình đào tạo được chia làm 2 phần: 1) Kiến thức cơ bản về IT và 2) Quá trình phát triển theo tiêu chuẩn SLCP

Kiến thức cơ bản về IT

Quá trình kéo dài khoảng 2 tháng, bao gồm các môn như: Kiến thức căn bản (Hardware, Software, Network, v.v.), Linux, SQL, HTML/CSS, Java/JSP.

Hình thức học cũng giống như ở đại học: Ngồi trong lớp có giáo viên giảng bài, vừa nghe giảng vừa thực hành trên máy. Mỗi tuần có bài kiểm tra tiến độ. Trong tuần cuối cùng có bài tập theo nhóm để phát triển một hệ thống Đăng ký thông tin trên nền tảng web, sử dụng Java/JSP, SQL, HTML/CSS.

Output của quá trình đào tạo này là khối lượng kiến thức vừa vặn để thi một chứng chỉ IT khá phổ biến ở Nhật cho các sinh viên muốn tìm việc là IT Passport. Tuy nhiên, hầu hết nhân viên sẽ được khuyến khích để tự học và ôn tiếp cho một chứng chỉ khó hơn là "Kihon Jouhou". Đây là kỳ thi được xem là dễ nhất trong giới IT tại Nhật (tuy tỷ lệ đỗ hàng năm chỉ ở mức 30%).

Bài học

Đối với mình, 2 tháng này khá áp lực vì năng lực tiếng Nhật có hạn. Ban đầu mình đã có suy nghĩ khá tích cực là "vừa học IT vừa học tiếng Nhật" nên mình mò mẫm tra từng từ mới trong sách. Rốt cuộc là cách học này khiến mình hụt hơi rất nhiều so với các bạn Nhật.

Cuối cùng, mình chấp nhận cách học bằng tiếng Anh. Tức là ở trên thầy đang giải thích khái niệm gì là ở dưới mình tra ngay bằng tiếng Anh. May mắn là thông tin về kiến thức IT cơ bản bằng tiếng Anh rất nhiều nên so về khối lượng kiến thức mình không thua thiệt so với người Nhật. Kết quả các bài kiểm tra của mình luôn ở mức bằng với điểm trung bình với cả lớp, đối với mình là một sự thành công.

Kết luận từ quá trình học này là phải xác định rõ mục tiêu là gì để tập trung chứ không nên nghĩ mình có thể ôm đồm nhiều thứ. Trong trường hợp của mình: Mục tiêu của Quá trình đào tạo này là kiến thức IT chứ không phải tiếng Nhật => Học bằng ngôn ngữ nào cũng được miễn hoàn thành mục tiêu => Chọn thế mạnh: Học bằng tiếng Anh.

Tạo sản phẩm theo SLCP Waterfall

Quá trình này lại được chia nhỏ thành hai giai đoạn: 1) Phát triển sản phẩm từ đầu, và 2) Upgrade sản phẩm. Theo tiêu chuẩn SLCP, tất cả các công đoạn phải làm theo thứ tự, nghĩa là đầu tiên phải lắng nghe yêu cầu của khách hàng, thiết kế tính năng, viết đề án, review trong công ty, review với khách, v.v.

Sản phẩm của giai đoạn này có 3 tính năng A, B, C. Trong tháng đầu, mỗi nhóm sẽ phụ trích 1 tính năng. Trong tháng tiếp theo, sẽ có thay đổi nhân sự, và các nhóm mới sẽ nối các tính năng A, B, C lại với nhau để tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh, chỉnh sửa code theo nguyên tắc clean code, và test.

Bài học

1) Tính chất của ngành IT tại Nhật

Về tác vụ, sản phẩm X có tính năng rất cơ bản: là đưa ra danh sách những người đăng ký trong cùng một ngày. Với kiến thức cơ bản về UX/UI, mình đã đưa ra nhiều đề xuất, ví dụ như thay vì menu đơn giản, có thể đưa ra theo một dạng khác trông đẹp mắt và sinh động hơn. Thế nhưng hầu hết các gợi ý này đều bị bác bỏ, với lý do "Khách hàng có thật sự cần không? Khách hàng có chịu trả thêm tiền không?"

Từ đây mình mới nhận ra sự khác biệt rất rõ về tính chất ngành IT tại Nhật. Trong khi các công ty Mỹ lấy sản phẩm làm chủ lực, họ chú trọng nghiên cứu và cải tiến về sản phẩm và bán ở dạng mass, thì công ty Nhật chủ yếu thực hiện "customize", tức là cải tiến và thực hiện theo yêu cầu khách hàng là nhiều. Sự sáng tạo không được đánh giá cao ở Nhật bằng tính ổn định và sự an toàn. Đây cũng là lý do hầu hết các công SI sẽ sử dụng mô hình phát triển Waterfall: mọi thứ diễn ra theo giai đoạn và thứ tự một cách cẩn thận, không thể thay đổi về sau. không thay đổi,

2) Sự quan trọng của kỹ năng giao tiếp

Trong quá trình tạo sản phẩm này, thời gian thực sự code để làm sản phẩm chỉ chiếm khoảng 1/4. Thời gian còn lại dùng để thảo luận, viết đề án, họp và lấy ý kiến từ "khách hàng", chỉnh sửa, test.

Quá trình này không chỉ khó khăn với người nước ngoài, mà còn khó khăn với các bạn Nhật. Mình đã nghĩ người Nhật thì sẽ dễ hơn, vì tiếng Nhật là ngôn ngữ chính của họ; thực tế thì không. Nếu trong tiếng Việt, có người viết hay, có người viết dở, thì trong tiếng Nhật cũng vậy. Hầu hết các nhóm đều được hướng dẫn và chỉnh sửa rất nhiều về cách dùng từ không rõ ràng, cấu trúc văn bản không hợp lý, v.v. Thường một văn bản 4 trang (vì "phần mềm" của mình cũng khá đơn giản) sẽ được chỉnh sửa ít nhất là 6 lần trước khi nhận được sự đồng ý "pass" để đến giai đoạn thực hiện tiếp theo.

Nhận ra được chuyện này vừa lo lắng mà cũng vừa vui. Lo lắng là vì thấy một bức tường cao vời vợi trước mắt, vui là vì nhận ra là hoá ra mình cũng chung vạch xuất phát với người Nhật thôi. Trước đây mình đã suy nghĩ: đã là người nước ngoài thì nhất định sẽ thua thiệt, ít nhất là ở khía cạnh ngôn ngữ. Nhưng sau khi thấy mấy đứa bạn Nhật cũng bị chỉnh sửa rất nhiều về văn bản, mình nhận ra cả người Nhật, và cả bản thân nữa đều phải học về kỹ năng viết lách hợp lý, và nếu cố gắng thì cả mình cũng sẽ tiến bộ!

Tất cả chỉ mới là bắt đầu

Đối với một "người mới" (新人) có thể nói những tháng Kenshu là những tháng ngày vui vẻ nhất. Tuy khối lượng kiến thức nhiều và mới mẻ, rất nhiều lần mệt mỏi vì cảm thấy bản thân bị gò bó trong suy nghĩ và cách làm việc chặt chẽ của một công ty lớn. Thế nhưng , mình vẫn cảm thấy khoảng thời gian đào tạo này vô cùng quý giá, nó giúp cho mình học về các kiến thức căn bản IT, cũng như hiểu về tính chất của ngành IT tại Nhật.

Kết thúc quá trình đào tạo 4 tháng, nhân viên mới bắt đầu nhận nhiệm vụ chính thức tại các bộ phận mới. Hiện nay, mình đang phụ trách phát triển kinh doanh cho một sản phẩm về Emotion AI, dùng AI để đánh giá và phân tích cảm xúc của con người dựa trên biểu cảm gương mặt và giọng nói. Ứng dụng của sản phẩm hiện đang được ứng dụng trong y tế, marketing, automotive, v.v.

Sắp tới, mình sẽ cố gắng nhiều hơn nữa, mong mọi người giúp đỡ nhé. よろしくお願いします。

Bình luận


White
{{ comment.user.name }}
Bỏ hay Hay
{{comment.like_count}}
Male avatar
{{ comment_error }}
Hủy
   

Hiển thị thử

Chỉnh sửa

White

lantran25

1 bài viết.
8 người follow
Kipalog
{{userFollowed ? 'Following' : 'Follow'}}
{{like_count}}

kipalog

{{ comment_count }}

bình luận

{{liked ? "Đã kipalog" : "Kipalog"}}


White
{{userFollowed ? 'Following' : 'Follow'}}
1 bài viết.
8 người follow

 Đầu mục bài viết

Vẫn còn nữa! x

Kipalog vẫn còn rất nhiều bài viết hay và chủ đề thú vị chờ bạn khám phá!