Làm việc từ xa? Truyện con chuột bạch phóng tên lửa lên cung trăng
White

Lơi Rệ viết ngày 13/02/2016

Thế nào là làm việc từ xa?

Internet, một trong những phát minh vĩ đại nhất của con người thế kỷ 20. Công nghệ này xoả bỏ rào cản vật lý giữa các nước và giữa con người, kết nối con người với nhau. Thật là khó thể tin khi ông bà mình chỉ cần bấm một nút là có thể thấy mặt con cháu ở đầu kia của thế giới. Màu nhiệm nhỉ? Internet thay đổi cách chúng ta nhìn nhận thế giới, làm việc với nhau, mở ra một xu hướng làm việc mới trong lịch sử loài người, vâng, tôi muốn nói về remote work, hay làm việc từ xa, một từ có lẽ nhiều độc giả đã từng nghe qua.

Tuy còn rất mới nhưng sức lan toả của hình thức mới này được cảm nhận rõ rệt trong lĩnh vực phần mềm. Sự khan hiếm lập trình viên giỏi thôi thúc các công ty công nghệ nhìn nhận lại hạn chế của hình thức truyền thống làm việc tại văn phòng, rất nhiều thay đổi phương thức hoạt động hướng tới mô hình phân tán hoàn toàn với nhân viên làm việc từ xa ở các múi giờ khác nhau. Nó giúp nhà tuyển dụng thu hút các nhân tài (thường là rất khó tính và đòi hỏI) mà còn giúp họ giảm thiểu các chi phí thuê văn phòng và chi phí bảo trì dịch vụ 24/7. Còn về phía lập trình viên, họ có toàn quyền thiết kế thời khoá biểu để phù hợp phong cách sống, rất nhiều lập trình viên chọn hướng 'du mục', nay đây mai đó, vừa đi vừa làm để có cơ hội cảm nhận thế giới trọn vẹn. Thêm vào đấy nó cũng giúp các lập trình viên có gia đình gần gũi với gia đình và con cái nhiều hơn.

Con chuột bạch phóng lên mặt trăng...

Cả thế giới đang tạo ra hiệu ứng cuồng làm việc từ xa, nhan nhản các startup lấy chiêu bài remote work để kêu gọi nhân tài. Chỉ đọc những đãi ngộ và các lợi thế linh động của làm việc từ xa đem lại, chắc chắn không ít nhiều lập trình viên không thể siêu lòng.

Vốn dĩ với bản chất tò mò và không ngại thử lửa, tôi xin nghỉ với công việc ở công ty cũ để đú theo trào lưu làm việc từ xa cùng với mấy đứa bạn hipster. Ông bà phù hộ khi may măn tôi tìm được một vị trí làm việc từ xa với Envato. Ngoài môi trường làm việc rất tốt, lương cao và nhiều đãi ngộ khác, tôi còn có thêm nhiều thời gian rảnh để học thêm hoặc để đóng góp cho cộng đồng mã nguồn mở. Vâng, đấy là những bức tranh màu hồng tôi tự thêu dệt lên lúc đầu.

Sau một vài tuần làm thì tôi mới biết là tôi là người đầu tiên làm việc từ xa của công ty và điều đó nghĩa là công ty đang dùng tôi như con chuột bạch thí nghiệm về mô hình làm việc phân tán này.

Điều đó làm tôi có tạo thêm áp lực (vốn đã rất cao) cho tôi. Trong 6 tháng thử việc thì ngoài việc phải chứng tỏ giá trị của bản thân theo thước đo áp cho các nhân viên làm tại văn phòng, tôi còn phải chứng minh rằng mình đủ hiệu quả khi làm việc từ xa để đáng đồng tiền bát gạo người ta bỏ ra cho tôi.
Tôi có thể ví mình như một con chuột bạch bị trói vào một cái tên lửa từ xa bắn lên mặt trăng vậy. Nhưng phải liều mới biết thực sự mặt trăng có chú cuội hay chị hằng hay không..

Tàu bị trục trặc...

Theo hợp đồng thì tôi phải làm việc từ 10AM đến 4PM và đc nghỉ 1 tiếng ăn trưa. Tính nhẩm ra là có 5 tiếng một ngày, sướng hơn cả tiên. Thử thách đầu tiên của tôi là lên lịch sinh hoạt mới và tự gò mình vào thời gian biểu này, đồng thời theo dõi để tự kiểm điểm.

Một ngày của tôi bắt đầu vào 7:30AM, dậy ăn sáng rồi chạy ra ngoài mua một cốc cafe, phè phỡn đọc báo đến tận 9AM rồi quay về ngồi duyệt mail giặt đồ và kết nối vào mạng đúng 10AM. Những ngày đầu rất thích, không phải hối hả đón bus đi làm, không phải hít bụi hay chen chúc với đám đông. Trong một tuần đầu tôi tuân theo thời gian biểu rất chặt chẽ nhưng đến theo dõi đến tuần hai thì thấy bắt đầu có dấu hiệu buông thả kỷ luật, thay vì 10AM tôi đôi khi làm việc sớm hơn từ 9AM hay trễ hơn vào 10:30AM hay có khi 11:00AM. Điều này gây ra tác hại rất lớn đến năng suất của tôi. Tôi cảm thấy có ngày tôi làm việc rất hiệu quả và có ngày chẳng làm được gì cả. Có ngày rất sung sức và có ngày thì lừ đừ. Cứ như là ở trạng thái bị đừ vì lệch múi giờ ấy (jetlag). Khối lượng công việc vẫn thế (khá lớn) và sự bất ổn định về năng suất làm tôi rất stress.

Khi tôi giật mình nhận ra thì đã bắt đầu vào tháng thử việc thứ 3, chỉ khi công việc cứ trở nên dồn nén ngày càng nhiều mà mình cứ ở trạng thái dậm chân tại chỗ! Từ một thay đổi nhỏ có thể dẫn đến hệ luỵ toàn bộ lịch sinh học đều bị đảo lộn, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ và tinh thần. :(

Con người rất dễ buông thả theo những thói quen xấu. Tôi không nhận ra được điều đấy vào cái thời điểm lúc đó, có quá nhiều những yếu tố tác động khiến tôi tự biện hộ cho bản thân vì sự thiếu kỷ luật. Phải mất cả tháng mới nhận ra được điều đó, một khi bạn đã cảm nhận được cái pattern không ổn này thì lúc đấy thường đã khá trễ đề quay đầu lại.

Đài chỉ huy Boston, có ai nghe rõ xin trả lời..

Sự hiệu quả của công việc trực tiếp dựa trên tính đồng đội. Giao tiếp là một công cụ thiết yếu để tạo ra cầu nối đó. Nếu bạn gặp mặt mỗi ngày team của bạn thì vô hình chiếc cầu nối này sẽ được thiết lập và ngày sẽ càng vững chắc hơn. Nhưng với trải nghiệm làm việc từ xa ban đầu của tôi thì cái cầu nó chưa đc thiết lập và khá là vô hình, cứ tưởng tượng là mình đang bước qua một cái cầu tàng hình ấy, luôn luôn có cái cảm giác bị lãng quên.

Công cụ liên lạc chính ở cty là Slack, hay còn gọi là phương thức trao đổi không liền mạch (asychronous communication). Một ngày bắt đầu bằng một lời chào trên Slack và thông báo nhanh tình hình công việc rồi ai vào làm việc người đó. Với những người tôi phải làm việc trực tiếp thì tôi có voice chat và có đôi lần video chat. Nhưng vì ít gặp gỡ trao đổi ngoài đời tôi cảm nhận được cái rảo cản giữa tôi và các đồng nghiệp, bắt đầu câu chuyện thường là khá ngượng ngạo khó kết nối. Mọi câu chuyện chỉ dừng ở mức độ chuyên nghiệp công việc. Trong khi mọi người ở office biết và đi uống cafe hay chat về những chuyện không liên quan cộng việc trao đổi ở ngoài thì tôi hoàn toàn không cảm nhận đc điều đấy. Trong tôi có cái cảm giác mình như một người ngoại đạo vậy, riết cảm thấy tự kỷ. Ở trời Tây thì tính đồng đội rất quan trọng và một khi bạn không làm việc ăn ý với cả team thì mọi gánh nặng sẽ đồ dồn lên bạn và bạn sẽ rất đuối.

Nhiều lúc tôi gửi message hỏi về một vấn đề mà tôi cứ nghĩ mình đang bay vào hố đen vũ trụ vậy, thường là các đồng nghiệp đều 'bế quan toả cảng' đến tận chiều mới trả lời thư hoặc message. Chỉ như thế là đã đủ trì hoãn công việc của tôi. Từ 5 tiếng mỗi ngày nay trở thành 8 đến 9 tiếng vì những khoảng thời gian chết hoặc phải chuyển việc.

Thêm vào nữa công cụ chúng tôi đang dùng rất khó để bàn những vấn đề hóc búa, tôi không thể trình bày hiệu quả hay vẽ nhanh được qua mạng, chưa kể có lúc mạng WIFI ở nhà hoặc ở cty nó lởm thì rè rè không nghe đc gì. Bao giờ cũng phải thu hình và thu âm để nghe lại, nó nhân đôi công sức phải bỏ ra để thực hiện một việc. Đó cũng là lí do tôi thường bay xuống gặp team trước khi bắt đầu một feature lớn nào.

Tôi đã phải tự buộc mình bò ra thuê một cái bàn ở một chỗ co-working space sau 2 tháng làm ở nhà vì không chịu nổi sự cô đơn. Thoạt đầu tôi cố gắng mời bạn tôi đi ăn trưa cùng nhưng khổ nỗi đâu phải ai cũng rảnh và đâu phải lúc nào người ta cũng ở gần khu vực nhà tôi.

Cộng hưởng toàn bộ các thứ ở trên, nó làm tôi trở nên trầm cảm hơn thời gian trước, tôi cũng không tự biết nếu ông sếp ở trên nói mày có vấn đề gì tao giúp đc không?

Trở về quĩ đạo..

Thực sự là còn nhiều vấn đề nhỏ khác tôi chưa kể hết ra ở trên khi làm việc từ xa. Một khi tôi phải nỗ lực để chứng tỏ bản thân trong thời gian thử việc và cùng lúc điều chỉnh bản thân để thích nghi thì mặt trăng có lẽ không đẹp như tôi nghĩ, đến gần mới thấy nó lỗ chỗ xấu xí.

Tôi nhận ra làm việc từ xa không phải đơn giản như mọi người nghĩ, không phải thích tung tăng đi đâu thì đi hay thích làm lúc nào thì làm. Với tôi thì tôi không làm đc điều đó, nó cần tính kỷ luật thép, sự tuân thủ nghiêm ngặt vào thời gian biểu để trờ nên hiệu quả.

Tôi phải mất gần 5 tháng mới thực sự tìm ra được lịch sinh hoạt mới cho bản thân. Sau đâu là một vài bài học tôi học được khi bay lên cung trăng:

  • Không ai kèm cặp không có nghĩa là tự buông thả với bản thân
  • Hiệu ứng không thể thấy ngay nhưng khi nhận ra được thì thường rất trễ rồi
  • Lặp ra thời gian biểu và cố tuân theo bằng mọi giá
  • Phân cách phòng làm việc và phòng ngủ, NEVER làm việc khi ngồi trên giường, đã thử và đã ngủ :)
  • Ăn mặc chỉn chu khi bắt đầu một ngày, không mặc đồ ở nhà vì điều đó khiến bạn tự dễ dãi với bản thân dẫn đến chây lười
  • Hãy đi ra ngoài ăn sáng hay mua cafe rồi quay về làm
  • Lặp ra một shortlist những thứ muốn làm và cố tuân theo nó, tránh làm việc không định hướng
  • Tránh làm việc ở những chỗ 3G hay 4G lởm, nếu có họp thì nên làm ở nhà và dùng WIFI
  • Hãy Video Chat thay vì Voice Chat
  • Nếu có planning lớn thì mua vé bay xuống họp
  • Tập thể dục là thứ bặt buộc, vì làm từ xa sẽ rất mệt
  • Càng thoải mái, trách nhiệm càng nhiều, đừng bao giờ ngộ nhận điều này, không ai trả tiền để bạn ăn đồ ăn trưa miễn phí
  • Gặp gỡ bạn bè thường xuyên, tích cực tham gia các hoạt động gặp gỡ để tránh bị tự kỷ

Tóm lại làm việc từ xa là một thử thách mà các bạn nếu có điều kiện nên trải nghiệm. Nó khó hơn rất nhiều so với những lời quảng cáo đẹp đẽ. Nhưng nếu thích nghi được nó sẽ giúp bạn cứng cáp và trưởng thành hơn. Nó dĩ nhiên không phải phù hợp với tất cả mọi người, nhưng nó sẽ là xu hướng của tương lai. Tôi hi vọng sẽ nhiều công ty và công cụ khắc phục những khó khăn trên. Nếu các bạn độc giả cũng đã hoặc đang làm việc từ xa, tôi rất mong các bạn chia sẻ trải nghiệm bằng cách comment lại.

Cảm ơn mọi người và chúc mừng năm mới.

Bình luận


White
{{ comment.user.name }}
Bỏ hay Hay
{{comment.like_count}}
Male avatar
{{ comment_error }}
Hủy
   

Hiển thị thử

Chỉnh sửa

White

Lơi Rệ

43 bài viết.
232 người follow
Kipalog
{{userFollowed ? 'Following' : 'Follow'}}
Cùng một tác giả
White
75 13
Sự sống còn của các công ty kỹ thuật phụ thuộc vào nguồn nhân lực chất xám của họ. Thế nên rất thiết yếu cho việc đầu tư xây dựng team có khả năng ...
Lơi Rệ viết gần 3 năm trước
75 13
White
40 7
Trời se se lạnh, Melbourne chuyển mùa, ngồi trong quán cafe bắt đầu một ngày làm việc mới với suy nghĩ tại sao các bạn Việt Nam không muốn tham gia...
Lơi Rệ viết hơn 3 năm trước
40 7
White
28 5
(Ảnh) Sau hơn 8 năm sử dụng Rails (và vẫn cho đến những ngày hôm nay), Rails làm một cuộc cách mạng lớn trong xây dựng phần mềm nền tảng Web với n...
Lơi Rệ viết hơn 3 năm trước
28 5
{{like_count}}

kipalog

{{ comment_count }}

bình luận

{{liked ? "Đã kipalog" : "Kipalog"}}


White
{{userFollowed ? 'Following' : 'Follow'}}
43 bài viết.
232 người follow

 Đầu mục bài viết

Vẫn còn nữa! x

Kipalog vẫn còn rất nhiều bài viết hay và chủ đề thú vị chờ bạn khám phá!