Làm chủ Bitcoin - Chương 1 - Phần 1
Bitcoin
12
www.phuongnq.me
1
Male avatar

Nguyen Quang Phuong viết ngày 26/12/2017

Giới thiệu

Bitcoin là gì?

Bitcoin là tập hợp của nhiều khái niệm và công nghệ tạo nên thành phần cơ bản cho hệ thống tiền điện tử. Đơn vị tiền tệ bitcoin được dùng để lưu trữ và trao đổi giữa những người tham gia vào mạng lưới bitcoin. Mặc dù có nhiều hình thức giao dịch khác nhau, người dùng Bitcoin chủ yếu trao đổi với nhau thông qua mạng Internet. Các bộ giao thức của bitcoin được open source và có thể chạy trên các thiết bị máy tính, bao gồm laptop và smartphone. Điều này khiến cho việc tiếp cận công nghệ bitcoin thực sự dễ dàng.

Người dùng có thể sử dụng bitcoin thông qua mạng lưới để làm bất cứ việc gì mà một đồng tiền truyền thống có thể làm, bao gồm mua bán hàng hóa, gửi tiền cho cá nhân hay tập thể, hoặc kéo dài thời gian trả thẻ tín dụng (extend credit). Bitcoin có thể được mua bán, trao đổi qua lại với các đồng tiền khác thông qua sàn giao dịch. Bitcoin được coi là một dạng tiền hoàn hảo cho mạng Internet vì nó nhanh, bảo mật, và xuyên biên giới.

Không giống như những đồng tiền truyền thống, bitcoin hoàn toàn là tiền ảo. Với bitcoin thì không hề có đồng xu vật lý nào, thậm chí cả bản thân đồng xu điện tử. Đồng tiền bitcoin là hệ quả của quá trình chuyển một giá trị từ bên gửi sang bên nhận. Người sở hữu bitcoin có khóa để chứng minh quyền sở hữu của mình trong mạng lưới. Với khóa này thì người dùng có thể ký vào giao dịch để mở khóa một giá trị muốn gửi sang một người sở hữu khác.Khóa được lưu trong ví điện tử trên máy tính hoặc smartphone của người dùng. Sở hữu khóa giao dịch là điều kiện cần duy nhất giúp chúng ta sử dụng bitcoin. Điều này có nghĩa là quyền điều khiển bitcoin nằm trọn trong tay của mỗi người dùng.

Bitcoin là một hệ thống phân tán, peer-to-peer. Điều này có nghĩa là không tồn tại server “trung tâm” hoặc bất kỳ điểm điều khiển nào. Bitcoin được tạo ra thông qua một quá trình gọi là “đào” (mining). Quá trình này là một cuộc đua tranh để tìm ra lời giải cho một bài toán nào đó trong quá trình giao dịch bitcoin. Bất kỳ ai tham gia vào mạng lưới bitcoin (ví dụ như là bất kỳ ai dùng thiết bị chạy bitcoin protocol stack) có thể gọi là “người đào bitcoin” (miner). Họ sử dụng sức mạnh máy tính để xác thực và ghi lại các giao dịch. Trung bình mỗi 10 phút sẽ có ai đó xác thực giao dịch của 10 phút trước đó và được thưởng với 1 bitcoin mới. Về bản chất, việc đào bitcoin phi tập trung hóa cấp phép đồng tiền, và triệt tiêu vai trò của ngân hàng trung tâm đồng thời thay thế sự cần thiết của bất kỳ ngân hàng trung tâm nào.

Giao thức bitcoin bao gồm nhiều thuật toán có sẵn nhằm mục đích điều chỉnh hoạt động đào trên mạng lưới. Độ khó của mỗi nhiệm vụ của người đào bitcoin được điều chỉnh tự động, sao cho trung bình sẽ có một ai đó thành công trong mỗi 10 phút bất chấp sự thật có bao nhiêu người đào (và bao nhiêu tiến trình công việc) đang được tranh đua tại một thời điểm bất kỳ. Giao thức cũng được thiết lập để giảm một nửa số bitcoin được tạo ra trong mỗi 4 năm, và giới hạn tổng số bitcoin về con số cố định khoảng dưới 21 triệu coin. Kết quả là số lượng bitcoin được lưu hành có thể dễ dàng đoán định sẽ đạt mức 21 triệu vào năm 2140. Do việc tạo ra bitcoin giảm dần về tỉ lệ, về lâu về dài đồng tiền bitcoin là đồng tiền giảm phát (deflation). Ngoài ra, bitcoin không thể bị lạm phát bằng cách “in” thêm tiền mới vượt quá tỉ lệ cấp phép mong đợi.

Ở phía hậu trường thì bitcoin cũng chính là tên gọi của giao thức, mạng peer-to-peer, và là cách tân cho xử lý máy tính phân tán. Đồng tiền bitcoin chỉ là ứng dụng đầu của phát minh này. Bitcoin đại diện cho đỉnh điểm của nghiên cứu hàng thập kỷ về mật mã và hệ thống phân tán. Nó bao gồm 4 cách tân quan trọng hợp lại với nhau tạo nên một sức mạnh duy nhất. Bitcoin bao gồm:

  • một mạng phi tập trung hóa peer-to-peer (chính là giao thức bitcoin)
  • một sổ cái giao dịch công khai (blockchain)
  • một bộ tập hợp về luật cho việc xác nhận giao dịch độc lập và cấp phép tiền (luật về thỏa thuận)
  • một cơ chế để đạt được thỏa thuận phi tập trung toàn cầu về blockchain hợp lệ (thuật toán proof-of-work)

Là một nhà phát triển lập trình, tôi nhìn nhận bitcoin như là một loại tiền của mạng Internet, một mạng lưới nhân giống giá trị và bảo mật quyền sở hữu tài sản điện tử thông qua máy tính phân tán. Bitcoin có nhiều thứ hơn là chúng ta tưởng khi mới gặp lần đầu.

Trong chương này chúng ta sẽ bắt đầu bằng việc giải thích một số khái niệm chính, các điều khoản và sử dụng những phần mềm cần thiết để dùng bitcoin cho những giao dịch đơn giản. Trong những chương kế tiếp, chúng ta sẽ bắt đầu xem xét các tầng kỹ thuật tạo nên bitcoin và thử nghiệm công việc bên trong mạng lưới bitcoin cũng như giao thức bitcoin.

Tiền điện tử trước Bitcoin
Sự nổi lên của đồng tiền điện tử bắt đầu từ việc phát triển kỹ thuật mật mã. Điều này không có gì là ngạc nhiên khi mà con người bắt đầu xem xét những thử thách cơ bản trong việc dùng bit máy tính để biểu diễn giá trị có thể trao đổi hàng hóa và dịch vụ. Có 3 câu hỏi cơ bản cho bất kỳ ai muốn chấp nhận một đồng tiền điện tử:

  1. Làm thế nào tôi biết được đồng tiền đó được xác thực và nó không phải giả mạo?
  2. Liệu tôi có thể tin tưởng được rằng đồng tiền điện tử chỉ có thể được sử dụng đúng một lần (vấn đề “double-spend”)?
  3. Làm thế nào tôi chắc chắn được là sẽ không ai tự nhận tiền đó thuộc về họ chứ không phải của tôi?

Các nhà cấp phát tiền giấy luôn phải chiến đấu lại vấn đề tiền giả bằng cách luôn tăng cường việc dùng giấy tinh vi hơn và dùng các công nghệ in ấn. Tiền vật lý hiển nhiên giải quyết vấn đề double-spend vì tại một thời điểm, tờ tiền không thể tồn tại ở hai vị trí khác nhau. Dĩ nhiên tiền truyền thống cũng có thể được lưu và truyền tải dưới dạng số. Trong trường hợp này, vấn đề tiền giả và double-spend được giải quyết bằng việc làm rõ tất cả giao dịch điện tử thông qua cấp phép trung tâm - nơi có cái nhìn toàn thể về cấp phép đồng tiền. Với tiền điện tử, thứ không thể dùng mực đặc biệt hoặc phân tách holographic, thì công nghệ mật mã cung cấp phần cơ bản cho việc tin tưởng tính hợp pháp của một người dùng tuyên bố sở hữu một giá trị. Đặc biệt, công nghệ mật mã trong chữ ký điện tử cho phép một người dùng có thể ký tài sản điện tử hoặc giao dịch chứng minh quyền sở hữu của tài sản đó. Với kiến trúc thích hợp, chữ ký điện tử cũng có thể dùng để giải quyết vấn đề double-spend.

Khi công nghệ mật mã bắt đầu được hiểu rộng rãi hơn vào cuối những năm 1980, nhiều nhà nghiên cứ đã bắt đầu thử dùng công nghệ này để xây dựng tiền điện tử. Những dự án tiền tệ điện tử tại thời điểm ban đầu này cấp phát tiền điện tử nhưng được phê chuẩn bởi đồng tiền quốc gia hoặc là kim loại quý, như vàng.

Mặc dù những đồng tiền thuở ban đầu này hoạt động được, nhưng chúng bị tập trung hóa và như một kết quả tất yếu, dễ bị tấn công bởi chính phủ cũng như hacker. Những đồng tiền này dùng trung tâm xử lý thông tin để giải quyết các giao dịch đều đặn, tương tự như hoạt động của hệ thống ngân hàng. Không may là trong phần lớn các trường hợp, những đồng tiền mới sinh này trở thành mục tiêu của những chính quyền luôn lo lắng và dần bị kiện tụng đến không tồn tại. Một số thì mất đi sức thu hút khi mà công ty đỡ đầu bị đóng cửa một cách nhanh chóng. Để có thể đủ mạnh trước sự can thiệp của địch thủ, dù là chính phủ hợp pháp hay là những thành phần phạm pháp, thì một hệ thống tiền điện tử phi tập trung là cần thiết để tránh sự tấn công vào một điểm. Bitcoin là một hệ thống như vậy, được thiết kế phi tập trung, tránh được bất kỳ thế lực tập trung nào hoặc bất kỳ điểm điều hành nào mà có thể bị tấn công hoặc làm sụt đổ.

Chú thích

Sách dịch từ bản tiếng Anh của cuốn Mastering Bitcoin, bản open source trên Github
Bản tiếng Anh có thể mua trên Amazon

Đón xem các chương kế tiếp trên blog http://www.phuongnq.me

Bình luận


White
{{ comment.user.name }}
Bỏ hay Hay
{{comment.like_count}}
Male avatar
{{ comment_error }}
Hủy
   

Hiển thị thử

Chỉnh sửa

Male avatar

Nguyen Quang Phuong

10 bài viết.
80 người follow
Kipalog
{{userFollowed ? 'Following' : 'Follow'}}
Cùng một tác giả
Male avatar
21 12
Chương 1 Giới thiệu Hãy thử tưởng tượng trong đầu một thí nghiệm như sau. Từ màn hình máy tính, mở 2 cửa sổ dẫn tới cùng một thư mục. Sau đó, bấm c...
Nguyen Quang Phuong viết hơn 3 năm trước
21 12
Male avatar
7 3
Có một thứ mà hầu như mọi lập trình viên đều không thích, đó là lặp lại code. Nếu như phải kể đến hai thứ mà lập trình viên không thích, thì đó là ...
Nguyen Quang Phuong viết gần 3 năm trước
7 3
Male avatar
6 1
Ấn tượng đầu tiên là quan trọng, và quá trình cài đặt của Meteor nên khá dễ dàng. Trong hầu hết các trường hợp, bạn sẽ sẵn sàng chạy được trong vòn...
Nguyen Quang Phuong viết hơn 3 năm trước
6 1
Bài viết liên quan
White
28 5
Xin chào mọi người. Thời gian ngắn gần đây mình có tìm hiểu 1 chút về Bitcoin và Blockchain, và để củng cố kiến thức thu nạp được mình quyết định ...
Trần Mỹ viết 9 tháng trước
28 5
{{like_count}}

kipalog

{{ comment_count }}

bình luận

{{liked ? "Đã kipalog" : "Kipalog"}}


Male avatar
{{userFollowed ? 'Following' : 'Follow'}}
10 bài viết.
80 người follow

 Đầu mục bài viết

Vẫn còn nữa! x

Kipalog vẫn còn rất nhiều bài viết hay và chủ đề thú vị chờ bạn khám phá!