Chauffeur Knowledge vs Planck Knowledge
Chuyện nghề
4
Kỹ năng mềm
1
White

Vo Thanh Loc viết ngày 13/12/2017

alt text

Câu chuyện kinh điển dưới đây do mình đọc được trong một quyển sách, theo tác giả thì câu chuyện được kể lại bởi Charlie Munger, một nhà đầu tư - đối tác của Warrent Buffet. Mình tin là câu chuyện chỉ do hư cấu, nhưng nội dung thì mình lại thấy khá sát với thực tế đang diễn ra xung quanh mình hiện tại.

Chuyện là vầy: Max Planck, nhà khoa học đạt giải Nobel Vật Lý vào năm 1918, đã có một chuyến thuyết giảng ở nhiều vùng trong nước Đức. Đến mỗi nơi được mời, ông đều chia sẻ lại một bài giảng về thuyết Quantum của mình. Dần dần, người tài xế (Chauffeur) của ông, vốn cũng được lắng nghe các buổi thuyết trình, bắt đầu thuộc dần nội dung bài thuyết trình, đưa ra một đề xuất cho ông chủ của mình:

"Thưa giáo sư, tôi nghĩ là ngài phải nói đi nói lại cùng một bài thuyết giảng như thế này thì thật là đáng chán. Ngài cho phép tôi nói lại thay cho ngài trong lần tới nhé. Ngài cứ đội chiếc mũ tài xế của tôi và ngồi ở hàng ghế đầu, chúng ta sẽ đổi vai cho nhau."

Nhà khoa học khá là thích ý tưởng này nên nghe theo ông tài xế. Buổi thuyết trình tiếp theo diễn ra như thường lệ, nhưng lần này ông tài xế đã lên nói thay cho nhà khoa học, trong khi bản thân nhà khoa học thì lại ngồi trên chiếc ghế đầu vốn dành cho tài xế.

Ông tài xế đã có một bài nói thuộc lòng một cách xuất sắc, nhận được nhiều tràn pháo tay. Cho đến khi có một nhà khoa học trong đám thính giả đứng lên đặt câu hỏi. Một cách khéo léo, ông tài xế đã trả lời: “Thật xin lỗi, tôi không nghĩ là ở một hội nghị có quy mô như thế này lại xuất hiện một câu hỏi cơ bản đến thế. Tôi nghĩ là ngay cả người tài xế của tôi cũng có thể trả lời câu hỏi này, hãy để ông ấy trả lời cho các vị.”

Theo Charlie Munger, có hai loại tri thức. Một loại tri thức thực sự, do những người đã dành nhiều giờ, nhiều tuần, nhiều năm, ... để rèn luyện và trau dồi, sau đó đúc kết lại. Trong ví dụ trên, đó là tri thức của Planck.

Còn loại tri thức thứ hai đó là tri thức bề nổi của ông tài xế, chỉ nắm cái bề nổi câu chữ của những tri thức đó. Với ông tài xế, việc lặp đi lặp lại những thuật ngữ như quantum, hạt quark, proton, … hoàn toàn dễ như bởn. Nhưng chỉ cần những câu hỏi được đặt ra là ông sẽ bộc lộ ngay sự hiểu biết bề nổi của mình.

Câu chuyện gốc trên nghe có vẻ xa xôi, mình xin kể một trường hợp khác mà mình thấy.
Ở một công ty làm về phần mềm có một bạn kỹ sư trưởng là một người có nền tảng vững và kỹ năng chuyên môn cao. Khi những bạn sales có yêu cầu gì đó từ phía khách hàng, các bạn sales sẽ liên hệ với bạn kỹ sư để được giải đáp, sau đó các bạn sales sẽ trả lời lại cho khách hàng. Dần dần, những khái niệm thuật ngữ công nghệ như DNS, Back-end, Front-end, Cache được lặp đi lặp lại khiến các bạn sales thuộc lòng, họ có thể tự trả lời những tình huống tương tự cho những khách hàng khác có cùng thắc mắc.

Kiến thức của bạn kỹ sư được nêu, đó là thứ kiến thức “thật” dựa trên trải nghiệm và rèn luyện của bạn ấy. Còn thứ kiến thức mà các bạn sales có được là thứ kiến thức “bề nổi” bên ngoài.

Rõ ràng, về mặt kinh doanh thì việc này là bình thường. Vì thật ra sẽ rất mất thời gian nếu bạn kỹ sư phải ngồi giải đáp hết thắc mắc này đến thắc mắc khác của khách hàng một cách lặp đi lặp lại thay vì tập trung vào chuyên môn của mình. Nhiều công ty vẫn đang tách biệt các vai trò theo cách tương tự.

Điều đáng nói ở đây đó là khi bạn sales, sau một thời gian dài làm việc và tích lũy kinh nghiệm, từ từ ngộ nhận thứ kiến thức bề nổi của mình là thứ kiến thức “thật” phải trải qua trau dồi. Và bạn bắt đầu trở nên tự hào với “kiến thức chuyên gia” của mình và bắt đầu đăng đàn chia sẻ, “chém gió” khắp nơi về những thứ công nghệ mà bạn có thể kể rõ. Bạn cũng bắt đầu có những nhận định về tình hình chung của thị trường công nghệ thế này, thế kia ….

Ví dụ này thì nghe có vẻ quen hơn đúng không? Và cũng không thiếu những ví dụ tương tự mà mình hay gặp trong đời sống hàng ngày.

Rõ ràng, đọc thuộc lòng một bài thơ không làm cho bạn hiểu được bài thơ. Trả lời được 1-2 câu hỏi về DNS, Router một cách thuộc lòng cũng không làm cho bạn trở thành một chuyên gia mạng. Nghe được 1-2 người chia sẻ về tình hình thị trường lại càng không làm cho bạn trở thành một chuyên gia kinh tế….

Tất cả những thứ đó chỉ là sự ngộ nhận. Ngộ nhận giữa cái hiểu bề nổi và thứ tri thức thực sự mà bạn đang nắm giữ. Mỗi loại trong hai thứ tri thức này đều có tác dụng của nó chứ chẳng phải là không có.

Chỉ là, đừng nên lẫn lộn chúng với nhau.

P/S: bạn nào từng xem phim Three Idiots chắc cũng nhớ nhân vật Chatur với cảnh đọc bài thơ “chế” trước toàn trường. Viết xong bài tự nhiên nhớ đến cảnh này haha.


Team Holistics, một Startup chuyên phát triển Analytics Platform cho các start-up công nghệ như Grab, Traveloka, AhaMove,... đang cần tìm kiếm Junior Fullstack Engineer làm việc ở HCM chung với team.

Team nhỏ & trẻ (7 engineers), môi trường hòa đồng & bựa, code đến đâu test & refactor đến đó, đã deploy thì integration tests phải pass hết mới deploy còn deadline thì tính sau....

Bạn nào hứng thú tìm hiểu thêm thì tham khảo ở đây nhé: Careers at Holistics hoặc theo dõi trang nhật ký của team: Fanpage a

Bình luận


White
{{ comment.user.name }}
Bỏ hay Hay
{{comment.like_count}}
Male avatar
{{ comment_error }}
Hủy
   

Hiển thị thử

Chỉnh sửa

White

Vo Thanh Loc

5 bài viết.
55 người follow
Kipalog
{{userFollowed ? 'Following' : 'Follow'}}
Cùng một tác giả
White
50 2
(Ảnh) Hồi xưa, có lần mình chở thằng bạn người Singapore sang Việt Nam chơi bằng xe máy ngay một bữa trời mưa. Cả con đường đều ngập nước, có chỗ ...
Vo Thanh Loc viết 4 tháng trước
50 2
White
22 5
Trong một bài viết gần đây của một bạn CTO chia sẻ về việc như thế nào là một Software Engineer giỏi, bạn có đề cập đến việc một software engineer ...
Vo Thanh Loc viết 3 tháng trước
22 5
White
14 0
(Ảnh) Một tổ chức phi lợi nhuận đến liên hệ bạn nhờ hỗ trợ tư vấn cho họ. Vì họ đã tồn tại rất lâu, nhưng bắt đầu gặp nhiều khó khăn vì lượng ngườ...
Vo Thanh Loc viết 3 tháng trước
14 0
Bài viết liên quan
White
14 0
(Ảnh) Một tổ chức phi lợi nhuận đến liên hệ bạn nhờ hỗ trợ tư vấn cho họ. Vì họ đã tồn tại rất lâu, nhưng bắt đầu gặp nhiều khó khăn vì lượng ngườ...
Vo Thanh Loc viết 3 tháng trước
14 0
White
50 2
(Ảnh) Hồi xưa, có lần mình chở thằng bạn người Singapore sang Việt Nam chơi bằng xe máy ngay một bữa trời mưa. Cả con đường đều ngập nước, có chỗ ...
Vo Thanh Loc viết 4 tháng trước
50 2
{{like_count}}

kipalog

{{ comment_count }}

bình luận

{{liked ? "Đã kipalog" : "Kipalog"}}


White
{{userFollowed ? 'Following' : 'Follow'}}
5 bài viết.
55 người follow

 Đầu mục bài viết

Vẫn còn nữa! x

Kipalog vẫn còn rất nhiều bài viết hay và chủ đề thú vị chờ bạn khám phá!